Wiele dobrego może

„Wiele dobrego może się wydarzyć w dostatnim kraju. Dlatego nie ma chyba zbytniej przesady w twierdzeniu, że greckie wino i oliwa w decydujący sposób przyczyniły się do dostatku kraju, umożliwiły jego bujny rozkwit gospodarczy i postępujący w ślad za nim rozkwit kulturalny. Podstawą fenomenu, który w znacrnej mierze zaważył na losach świata — kultury i myśli greckiej — było greckie wino i oliwa. One, w ostatecznym rachunku, finansowały — jeśli tak można rzec — Fidiasza, Platona, Arystotelesa, Sokratesa, Archimedesa, Pitagorasa i całą nieprzeliczoną plejadę najtęższych głów. Nie jest to mała zasługa.
D. R. Sear, Greek Coins and Their Values, t. 1—2, London 1978.
W kręgu kultury greckiej zdawano sobie sprawę z wyjątkowego znaczenia wina dla kraju; wymownym tego dowodem są monety bite z wizerunkiem kiści winogron6. Wyobrażenia winogron i amfor na monetach stanowią symboliczny wykładnik znaczenia gospodarczego produkcji wina i jego handlu. O wadze tego zagadnienia świadczą także regulacje prawne przemysłu winiarskiego. Na przykład wiadomo z całą pewnością, że w V wieku p.n.e. w Tazos sprawy te nie toczyły się żywiołowo, istnieli specjalni urzędnicy — tzw. karpologoi — kontrolujący zbiory, baczący na uprawy, tłoczenie, sprzedaż, co pozwalało miastu panować nad cenami, eksportem i w rezultacie podstawami swego utrzymania i dobrobytu. Chodziło zresztą nie tylko o pilnowanie "obywateli, skłonnych zaniżać deklaracje podatkowe i płacić mniej na rzecz skarbu publicznego, niż należało. Szło o coś .ważniejszego, o utrzymanie wysokiej jakości wina — bo to w rezultacie przynosiło zysk. Amfory z winem wychodzące z Tazos, Chios, Lesbos, Kos, Rodos były stemplowane, a to oznaczało mniej więcej tyle, co napis appellation controlće — pochodzenie sprawdzone — na współczesnych butelkach z winem markowym. Specyficzna wspólnota, jaką było greckie miastopaństwo, stemplem takitn gwarantowała jakość — w zamian żądając ceny stosownej do najwyższej jakości.«Jeżeli świadomi obywatele Rodos czy Kos żywili przekonanie, że ich gospodarka ma mocne podstawy, my dziś moglibyśmy je uzupełnić, dodając, że były to w pewnym sensie płynne podstawy.“(12)